Opleiding coördinator burgerschap: zo borg je burgerschapsonderwijs

Voor burgerschapsonderwijs dat blijft zijn niet alleen goede burgerschapslessen nodig, of een vak dat burgerschap heet. Er zijn ook niet alleen maar heldere kerndoelen nodig. Er is veel meer nodig: continuïteit, samenhang en vooral ook een gedragen schoolcultuur.

De wettelijke opdracht rondom burgerschap vraagt scholen om doelgericht en samenhangend te werken aan burgerschap. Maar hoe zorg je dat dat echt lukt? En misschien nog wel veel belangrijker: hoe zorg je dat die blijft?

Eeerder schreef ik daar al verschillende blogs over en samen met Stef maakten we verschillende video's waarin we veelgestelde vragen over burgerschap beantwoorden.

Tocht blijft er één belangrijke vraag over: wie zorgt ervoor dat burgerschap structureel op de agenda blijft staan? Wie bewaakt de visie? Wie houdt overzicht over de doelen? Wie verbindt vakken, leerjaren en activiteiten aan elkaar en wie weet überhaupt wat daar allemaal gebeurt? En wie zorgt ervoor dat kennis, ervaringen en opbrengsten niet verdwijnen zodra een enthousiaste collega een andere baan krijgt?

Daar komt de coördinator burgerschap in beeld.

Van kerndoelen burgerschap naar de praktijk.

De kerndoelen burgerschap geven steeds meer richting aan het burgerschapsonderwijs. Tegelijkertijd vraagt de wettelijke burgerschapsopdracht al van scholen dat ze doelgericht en samenhangend werken aan burgerschap.

Scholen doen dat steeds beter. In mijn ogen. Toch ziet de inspectie van het onderwijs dat dit nog veel beter kan. Veel scholen krijgen een herstelopdracht!

Je kunt een prachtig uitgewerkte visie hebben, met hele mooie doelen en een goed doordachte leerlijn. Of misschien werk je zelfs wel met een goede methode, maar uiteindelijk moet het ook nog zichtbaar worden in de dagelijkse praktijk van de school. In lessen. In gesprekken. In voorbeeldgedrag. In hoe leerlingen met elkaar omgaan en verschillen oplossen of accepteren. En in de manier waarop de school omgaat met maatschappelijke vraagstukken. Al het bovenstaande maakt burgerschap niet alleen een inhoudelijke opdracht. Het is een opdracht die ook organisatorisch is.

Waarom burgerschap coördinatie nodig heeft.

Het cöordineren van burgerschap is best een stevige en inhoudelijke taak. Een taak met verantwoordelijkheid. Als coördinator houdt je je bezig met visie, beleid, doelen en samenhang. Maar dat is niet het enige.

Je wil dat collega's begrijpen waarom bepaalde keuzes wel of niet worden gemaakt. Je wilt weten waar burgerschap al te zien is, en waar dat nog beter moet. Je wil daarnaast ook zicht hebben op wat jouw burgerschapsonderwijs oplevert en wat leerlingen daadwerkelijk leren. En je wilt vooral ook bouwen aan een schoolcultuur die aansluit bij wat je uiteindelijk met jouw burgerschapsonderwijs wilt bereiken.

En daar komt wellicht het lastigste gedeelte. Je moet mensen mee krijgen. Niet één keer tijdens een teamvergadering of een studiedag, maar structureel! Zichtbaar en merkbaar in de school.

Wat doet een coördinator burgerschap?

Een goede burgerschapscoördinator is iemand die veel meer doet dan alleen het schrijven van een beleidsplan. De coördinator verbindt beleid met praktijk en bewaakt de samenhang. Houdt de doelen scherp en stelt daar constant vragen bij. De coördinator brengt collega's bij elkaar en zorgt ervoor dat burgerschap niet alleen iets is van de coördinator zelf, maar van iedereen.

Dat vraagt tijd, energie én kennis. Want om burgerschap goed te coördineren moet je weten wat de wet vraagt, hoe die in verhouding staat tot de kerndoelen en hoe je dat alles in de praktijk brengt én verantwoord naar de inspectie van het onderwijs.

Zorg dat burgerschap iets is van de hele school.

Daar zit voor mij het belangrijkste punt. Veel scholen investeren in een methode, studiedag of beleidsdocument en dat is allemaal prima en kan echt goed helpen.

Maar uiteindelijk wil je vooral dat de kennis in de school zelf aanwezig blijft. Je wil dat er iemand is bij wie je terecht kunt met vragen en iemand die verder kan bouwen. Iemand die de ontwikkelingen in de gaten houdt en dat kan vertalen naar beleid. Iemand die opmerkt wat er speelt onder leerlingen en collega's hierop scherp kan houden. Maar ook iemand die voorkomt dat burgerschap ieder jaar opnieuw moet worden uitgevonden.

Wil je burgerschapsonderwijs borgen, dan moet je dus niet alleen investeren in wát je doet, maar juist ook in mensen die dat kunnen dragen.

Waarom een opleiding tot coördinator burgerschapsonderwijs belangrijk is

Als je burgerschap structureel wil versterken, is de opleiding expert burgerschapsonderwijs van EduVibes een interessante stap.

De opleiding is niet alleen gericht op kennis over burgerschap, maar juist op de vertaalslag naar de schoolpraktijk.

Hoe zorg je dat jouw visie op burgerschap richting geeft en blijft leven in de school? Hoe zorg je voor samenhang in die schoolcultuur en hoe neem je collega's daar in mee? En hoe zorg je ervoor dat je de kerndoelen echt zichtbaar tot leven laat komen?

Dit zijn precies de vragen waar een coördinator burgerschap in de praktijk mee te maken krijgt. Een opleiding zorgt er bovendien voor dat iemand binnen de school niet alleen de verantwoordelijkheid krijgt om uit te voeren, maar juist ook de vaardigheiden heeft om die rol goed uit te voeren.

Van burgerschapsbeleid tot burgerschap dat blijft

De komende jaren zal er binnen scholen veel aandacht moeten blijven voor de kerndoelen burgerschap, de wettelijke burgerschapsopdracht en de manier waarop burgerschap wordt geborgd. Maar uiteindelijk is dat wat mij betreft niet het doel.

Je wilt burgerschapsonderwijs dat past bij jouw leerlingen en jullie school. Burgerschap waar leerlingen oefenen, ervaren, kritisch leren nadenken, met elkaar mogen botsten en leren luisteren. Met als doel een volwaardige plek te krijgen in een democratische samenleving.

Daarvoor heb je mensen nodig die blijven bouwen!

Wil je burgerschap structureeel verankeren en niet allee

n blijven organiseren? Zorgt dat iemand binnen de school de ruimte én de expertise krijgt om het burgerschapsonderwijs te coördineren.

De opleiding tot Expert Burgerschapsonderwijs kan daarin een waardevolle investering zijn!